Jezuici w Polsce

Jezuici w Polsce Rozpoczęcie przygotowywania podwalin pod przyjazd Jezuitów do RP, zapoczątkowano wraz z pojawieniem się pierwszych przedstawicieli zakonu. U boku Papieża Pawła IV, kardynała Lippomania, stał Alfons Salmeron, który uznany został za pierwszego jezuitę przybyłego do Polski. Uczestniczył w synodach w Łowiczu w 1556 i w Piotrkowie w 1557, gdzie krytykował koncepcje kościoła narodowego oraz pomysł zniesienia celibatu i odejścia od eucharystii pod jedna postacią. Równocześnie pracował nad reformą duchowieństwa na synodach prowincjonalnych. W 1557 w Polsce działał Piotr Kanizjusz, przyjechał on do Krakowa wraz z nuncjuszem Kamilem Montovato, biskupem Satriano. W obecności władcy Zygmunta Augusta, prowadził dysputy łacińskie na Wawelu i akademii krakowskiej z polskimi uczonymi, duchownymi i senatorami, później natomiast udał się na synod do Piotrkowa. Ponownie pojawia się na dworze w Krakowie w 1565r. razem z legatem papieskim Commendonim chce namówić chwiejnego monarchę do przyjęcia uchwał Soboru Trydenckiego. Kardynał Stanisław Hozjusz, sprowadził do Polski zakon w 1564, fundując im kolegium w Breniewie. Przez długi okres czasu, zakon był wyłącznym nauczycielem szlachty i młodzieży magnackiej. W 1579 utworzona została Akademia Wileńska, jedyna szkoła wyższa W wielkim Księstwie Litewskim, w oparciu o istniejące od 1570 Kolegium Jezuitów w Wilnie. W 1661 powstała Akademia Lwowska w Polsce. Akademia krakowska nie zgodziła się na to, by prowadził ją zakon. Kolegium poznańskie dostało kilkakrotnie przywileje akademickie, jednak sprzeciw Krakowa uniemożliwił ich realizacje.

Towarzystwo w 1773 miało na terenie polski: 4 prowincje (wielkopolską, małopolską, litewską, mazowiecką), 137 placówek z 2362 zakonnikami, z czego na terenach zabranych po I rozbiorze ok. tysiąca. Cała liczba wynosiła 51, rezydencji zakonnych było 18, domów i stacji misyjnych przeszło 60, szkół 66 (w tym 23 szkoły wyższe z filozofią i teologią), konwiktów szlacheckich 15 oraz 2 seminaria duchowne i 2 akademie. Byli oni największa polską rodziną zakonną. Po utworzeniu Komisji Edukacji Narodowej i kasacie zakonu szkoły Towarzystwa Jezusowego wykorzystane zostały do budowy nowoczesnego systemu oświaty w Rzeczpospolitej.